fa بررسی وضعیت حس عمقی اندام تحتانی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بر اساس جنس پژوهشي Research مقدمه: بیماری مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن وپیشرونده سیستم عصبی مرکزی است که باعث ایجاد اختلال حسی می‌شود. هدف از انجام این مطالعه مقایسه وضعیت حس عمقی مفصل زانو و مچ پای اندام مسلط و غیر مسلط در بیماران مولتیپل اسکلروزیس با تاکید برجنس بود.<br> روش کار: در این مطالعه توصیفی مقایسه‌ای تعداد 60 بیمار مبتلا به ام اس عضو انجمن مولتیپل اسکلروزیس ایران در شهر تهران بر اساس نمونه گیری در دسترس انتخاب گردیده و بر اساس جنس در دو گروه (زن و مرد) قرار گرفته‌اند. اندازه‌گیری حس وضعیت مفصل به وسیله دستگاه الکتروگونیامتر دیجیتالی در سه زاویه مختلف در زانو و مچ هر دو پای راست و چپ انجام شد. داده‌ها با استفاده از نسخه 16 نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون‌های تی زوجی و آزمون تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.<br> یافته‌ها: نتایج نشان داد که حس وضعیت مفصل در اندام مسلط در ناحیه زانو تنها در 25 درجه اکستنشن بین دو گروه تفاوت معنادار وجود دارد (01/0 = P)، و در ناحیه مچ پا نیز نتایج نشان داد که در 10 درجه دورسی فلکشن و 20 درجه پلانتار فلکشن بین دو گروه اختلاف معناداری وجود دارد (01/0 = P). و در اندام غیرمسلط اختلاف معناداری دیده نشد.<br> نتیجه گیری: یافته پژوهش حاضر نشان می‌دهد که این بیماران دچار اختلال در حس عمقی به ویژه مچ پا هستند. بنابراین توجه به این مفصل در توانبخشی این بیماران توصیه می‌شود.<br> <br> &nbsp; <strong>Introduction:</strong> Multiple sclerosis (MS) is a chronic and progressive disease of the central nervous system that causes sensory impairment. The aim of this study was to evaluate and compare the proprioception of the knee joint and ankle of dominant and no-dominant extremities in MS patients with an emphasis on sex.<br> <strong>Methods:</strong> In this descriptive comparative study, 60 patients with MS were selected from the Iran MS Society in Tehran using the convenience sampling method and divided into the two groups (males and females). The joint position sense was measured by a digital electrogoniometer in three different angles in both right and left knees and ankles. Data were analyzed using the paired t test and independent t test with the SPSS software version 16.<br> <strong>Results:</strong> According to the results of this study, the joint position sense in dominant extremities of the knee showed a significant difference between the two groups only in 25 extension (P = 0.01). Also, the results showed that there was a significant difference between the two groups in 10-degree ankle dorsiflexion and 20 plantar flexion (P = 0.01), but no significant difference was observed in the non-dominant extremities.<br> <strong>Conclusions:</strong> The results suggest that the MS patients suffer from disorders of proprioception, especially in the ankle joint. Thus, paying attention to this joint is recommended for rehabilitation of these patients.<br> <br> &nbsp; حس عمقی, تعادل, مولتیپل اسکلروزیس, مچ پا, زانو, جنس Proprioception, Balance, Multiple Sclerosis, Ankle, Knee, Sex 35 42 http://ijrn.ir/browse.php?a_code=A-10-118-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Rahmani زهرا رحمانی zahrarahmani.tr@gmail.com 10031947532846002684 10031947532846002684 No Kharazmi University, Tehran, Iran دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Heydar Sadeghi حیدر صادقی Sadeghih@yahoo.com 10031947532846002685 10031947532846002685 Yes Kharazmi University, Tehran, Iran دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران