fa اثربخشی برنامه آموزشی توانبخشی قلبی بر عوامل خطر بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر پژوهشي Research <strong>مقدمه:</strong> برنامه های توانبخشی در بیماریهای عروق کرونر با هدف پیشگیری از وقوع مجدد آن در افراد مبتلا مورد استفاده قرار میگیرد. مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزشی توانبخشی قلبی برعوامل خطر بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر انجام شد.<br> <strong>روش کار:</strong> در این مطالعه کارآزمایی بالینی 70 بیمار مبتلا به بیماری عروق کرونر بستری در بخشهای مراقبت ویژه قلبی بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان به صورت در دسترس و بر اساس معیارهای ورود انتخاب و سپس به دو گروه مداخله و کنترل توسط قرعه کشی به صورت تصادفی تخصیص یافتند. مداخله شامل برنامه 12 هفته ای آموزشی و ورزشی بود. برنامه ورزشی شامل جلسات پیاده روی در منزل حداقل سه بار در هفته بود. ابزار مطالعه شامل فرم مشخصات جمعیت شناختی و ثبت میزان قند خون، فشارخون، لیپوپروتئین با غلظت بالا و لیپوپروتئین با غلظت پایین بود. آنالیز داده ها با آزمونهای تی مستقل، آزمون تی زوجی و کای دو در نرم افزار SPSS 21 انجام شد.<br> <strong>یافته ها:</strong> نتایج نشان داد که عوامل خطر اندازه گیری شده بعد از مداخله درگروه مداخله نسبت به گروه کنترل تفاوت آماری معناداری داشتند که این تفاوت در مورد میانگین لیپوپروتئین با غلظت بالا افزایش و در مورد قند خون ناشتا، لیپوپروتئین با غلظت پایین، فشارخون سیستولیک و دیاستولیک کاهش داشت.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> برنامه آموزشی توانبخشی باعث کاهش فشارخون سیستولیک و دیاستولیک، قند خون ناشتا و لیپوپروتئین با غلظت کم درگروه مداخله شده بود. از طرفی باعث افزایش لیپوپروتئین با غلظت بالا شده بود. بنابراین تعدیل عوامل خطر در بیمارانی که برنامه آموزشی توانبخشی قلبی را دریافت کرده بودند مشهود است. گنجاندن این قبیل مداخلات که منجر به کاهش عوامل خطر قابل تعدیل و متعاقباً کاهش عوارض بیماری و هزینه های فردی و اجتماعی میگردد، توصیه میشود. <strong>Introduction:</strong> Cardiac rehabilitation programs refer to interventions aimed at stopping the recurrence of coronary artery disease in patients. The purpose of this study was to determine the effect of rehabilitation-education program on risk factors in patients with coronary artery disease.<br> <strong>Methods:</strong> In this clinical trial study 70 CAD patients who were admitted to coronary care units of Ali-Ebne Abitaleb Hospital, Zahedan were selected using convenience sampling according to the inclusion criteria. Then, they were randomly allocated to the intervention and control groups by using coin flipping. The intervention consisted of a twelve-week training and exercise program. The exercise program included walking sessions at home at least three times a week. Data were collected through using a demographic questionnaire, measuring blood pressure, fasting blood sugar, low-density lipoprotein and high- density lipoprotein. Data were analyzed in SPSS version 21 using independent t-test, paired t-test, and Chi-square test.<br> <strong>Results:</strong> The results showed the significant difference between the two groups after the intervention in terms of risk factors. High- density lipoprotein increased and other risk factors such as systolic and diastolic blood pressure, fasting blood sugar and low-density lipoprotein decreased after the intervention.<br> <strong>Conclusions:</strong> The cardiac rehabilitation program reduced the systolic and diastolic blood pressure, fasting blood glucose and low density lipoprotein in the intervention group. On the other hand, it increased high density lipoprotein. Therefore, the adjustment of risk factors is evident in patients who received a cardiac rehabilitation program. It is recommended that healthcare providers deploy such interventions and rehabilitation programs which adjust the risk factors, alleviate disease complications, and reduce individual and social costs associated with cardiovascular diseases. برنامه توانبخشی قلبی, بیماری عروق کرونر, عوامل خطر Cardiac Rehabilitation Program, Coronary Artery Disease, Risk Factors 1 10 http://ijrn.ir/browse.php?a_code=A-10-410-1&slc_lang=fa&sid=1 Azam Shahbazi Deh Sokhteh اعظم شاهبازی ده سوخته shahbazi.azam92@gmail.com 10031947532846005991 10031947532846005991 No Student of MSc in Critical Care Nursing, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran دانشجوی کارشناس ارشد پرستاری مراقبتهای ویژه، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، زاهدان، ایران Zahra Pishkar Mofrad زهرا پیشکار مفرد pishkarz@gmail.com 10031947532846005992 10031947532846005992 No MSc of Nursing, Community Nursing Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran مربی، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، زاهدان، ایران Fariba Yaghoubinia فریبا یعقوبی نیا yaghoubinia@gmail.com 10031947532846005993 10031947532846005993 Yes Assistant Professor, Community Nursing Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran استادیار، دکترای پرستاری، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، زاهدان، ایرانyaghoubinia@gmail.com