fa اثربخشی برنامه توانبخشی دوسا-هو بر استرس ادراک‌شده، فرانگرانی و کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی پژوهشي Research <p)،></p)،><strong>مقدمه: </strong>بیماران همودیالیزی با مشکلات و محدودیت هایی در عملکرد فیزیکی، اجتماعی و روانشناختی مواجه هستند که از مشکلات روانشناختی آنها می توان به افزایش ادراک استرس و فرانگرانی و کاهش کیفیت زندگی اشاره کرد. با توجه به اثربخشی برنامه توانبخشی دوسا-هو بر بسیاری از ویژگی های روانشناختی، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی برنامه توانبخشی دوسا-هو بر استرس ادراک شده، فرانگرانی و کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی انجام شد.<br> <strong>روش کار:</strong> روش مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پسآ زمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش بیماران مراجعه کننده به بخش همودیالیز بیمارستان شهید مفتح شهر ورامین در سال 1397 بودند. نمونه پژوهش 34 بیمار دارای کیفیت زندگی پایین بودند که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و با روش تصادفی ساده در دو گروه مساوی جایگزین شدند. گروه آزمایش 11 جلسه 45 دقیقه ای با برنامه توانبخشی دوسا-هو آموزش دید و گروه کنترل در لیست انتظار برای آموزش قرار گرفت. داده ها با فرم مشخصات جمعیت شناختی، پرسشنامه استرس ادراک شده، خرده مقیاس فرانگرانی در مقیاس افکار اضطرابی و پرسشنامه تجدیدنظرشده کیفیت زندگی مرتبط با سلامت جمع آوری و با روشهای خیدو، تی تست و تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شدند.<br> <strong>یافته ها: </strong>یافته ها نشان داد که گروههای آزمایش و کنترل از نظر جنسیت، سن، تحصیلات و تأهل تفاوت معنی داری نداشتند ( 05 /0 < P ). همچنین در مرحله پیش آزمون گروه ها از نظر استرس ادراک شده، فرانگرانی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت تفاوت معنی داری نداشتند ( 05 /0 <p>P ). به این ترتیب که برنامه توانبخشی دوسا-هو باعث کاهش استرس ادراک شده و فرانگرانی و افزایش کیفیت زندگی مرتبط با سلامت بیماران همودیالیزی شد( 05 /0> P ).<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> بر اساس نتایج، توصیه می گردد که درمانگران و روان شناسان بالینی در کنار سایر رویکردها و روش های درمانی از برنامه توانبخشی دوسا-هو برای بهبود ویژگی های مرتبط با سلامت از جمله کاهش استرس و فرانگرانی و افزایش کیفیت زندگی بیماران همودیالیزی استفاده کنند.</p> <strong>Introduction:</strong> Hemodialysis patients face difficulties and limitations in physical, social and psychological functioning which from their psychological problems cited to increase perceived stress and meta-sorry and decrease quality of life. Regarded to the effectiveness of rehabilitation program of Dohsa-hou on many psychological characteristics, present research aimed to determine the effect of rehabilitation program of Dohsa-hou on perceived stress, meta-worry and quality of life in hemodialysis patients.<br> <strong>Methods:</strong> The method of present research was quasi-experimental with pretest and posttest design with control group. The research population was patients referred to hemodialysis ward of Shahid Mofatah Hospital of Varamin city in 2018 year. The research sample was 34 patients with low quality of life which were selected by purposeful sampling method and randomly replaced into two equal groups. The experimental group trained 11 sessions of 45 minutes with rehabilitation program of Dohsa-hou and the control group was replaced on the waiting list for training. Data collected with specifications demographic form, perceived stress questionnaire, subscale of meta-worry in anxious thought scale and revised health related quality of life questionnaire and analyzed with using methods of Chi-square, t-test and multivariate analysis of covariance.<br> <strong>Results: </strong>The findings showed that between the experimental and control groups there was no significant difference in terms of gender, age, education and marriage (P > 0/05). Also, between groups in the pretest stage there was no significant difference in terms of perceived stress, meta-worry and health related quality of life (P > 0/05), but in the posttest stage there was significant difference in terms of all three variables (P < 0/05). In the other words, rehabilitation program of Dohsa-hou led to decreased perceived stress and meta-worry and significantly increased health related quality of life in hemodialysis patients (P < 0/05).<br> <strong>Conclusions:</strong> Based on the results, it is recommended that therapists and clinical psychologists along with other approaches and therapies, to use from the rehabilitation program of Dohsa-hou to improve the characteristics related health including decrease stress and meta-worry and increase health related quality of life of hemodialysis patients. استرس, توانبخشی, سلامت, فرانگرانی, کیفیت زندگی, همودیالیز Health, Hemodialysis, Meta-worry, Quality of Life, Rehabilitation, Stress 44 54 http://ijrn.ir/browse.php?a_code=A-10-298-3&slc_lang=fa&sid=1 Azita Behjat آزیتا بهجت azita.behjat1@gmail.com 10031947532846007135 10031947532846007135 No MA of Clinical Psychology, Department of Psychology, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران Zahra Mirshamsi زهرا میرشمسی mirshamsi@yahoo.com 10031947532846007136 10031947532846007136 No PhD Student of Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities Sciences, University of Science and Arts, Yazd, Iran دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران Shahla Karbalaei Saleh شهلا کربلایی صالح karbalai.shahla@yahoo.com 10031947532846007137 10031947532846007137 No MA of General Psychology, Department of Psychology, Ramhormoz Branch, Islamic Azad University, Ramhormoz, Iran کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران Zahra DashtBozorgi زهرا دشت‌بزرگی zahradb2000@yahoo.com 10031947532846007138 10031947532846007138 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran استادیار، گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران zahradb2000@yahoo.com