Iranian Journal of Rehabilitation Research in Nursing

fa ارتباط سواد سلامت الکترونیک با توان خودمراقبتی در بیماران لوپوس اریتماتوز سیستمیک مراجعه‌کننده به درمانگاه‌های روماتولوژی بیمارستان‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران، در سال 1403 Investigating the relationship between e-health literacy and self-care ability in systemic lupus erythematosus patients referring to rheumatology clinics of hospitals of universities of medical sciences in Tehran, in 2025. پرستاری توانبخشی Rehabilitation Nursing پژوهشي Research مقدمه: باتوجه به اهمیت سواد سلامت الکترونیک به عنوان یک عامل مفید در پیشگیری، کنترل و درمان بیماری و ارتقای رفتارهای بهداشتی بیماران بهتر است این مولفه بیشتر به بیماران معرفی گردد و شرایط و بسترهای لازم برای بهره مندی از آن فراهم گردد که این موضوع نیازمند اقدامات سریع و اجرای مداخلات اثربخش است از آنجا که خودمراقبتی سبب بهبود سبک زندگی سالم، کاهش هزینه‌های سلامت، افزایش خودکارآمدی و استقلال، کاهش وابستگی به دیگران، ارتقای سازگاری با بیماری و افزایش بهزیستی و سرزندگی می شود تلاش برای حفظ وضعیت موجود و ارتقای آن ضروری است. مطالعه ی حاضر با هدف تعیین ارتباط سواد سلامت الکترونیک با توان خود‌مراقبتی در بیماران لوپوس اریتماتوز سیستمیک مراجعه کننده به درمانگاه های روماتولوژی بیمارستان های دانشگاه های علوم پزشکی شهر تهران، در سال 1403 انجام شد. روش کار: مطالعه حاضر یک مطالعه ی تحلیلی- مقطعی بود که جامعه ی پژوهشی آن را بیماران مبتلا به  بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیک مراجعه کننده به درمانگاه های روماتولوژی  بیمارستان های علوم پزشکی شهر تهران تشکیل دادند. از طریق نمونه گیری در دسترس 240نفر از بیماران دارای تشخیص قطعی لوپوس اریتماتوز سیستمیک طبق معیارهای طبقه بندی انجمن روماتولوژی آمریکا براساس تشخیص پزشک متخصص(ACR) دسترسی به اینترنت و موبایل هوشمند و با تمایل و رضایت بیمار جهت شرکت در مطالعه وارد نمونه گیری شدند . جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های اطلاعات دموگرافیک بیماران، پرسشنامه های سواد سلامت الکترونیک و توان خودمراقبتی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید به علت شباهت ماهیت خود ایمن و پیش اگهی هر دو بیماری به هم و عدم وجود پرسشنامه اختصاصی برای بیماران لوپوس استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزار آماری SPSS نسخه ی 20 و با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته‌ها: (75/4 در صد) واحد های مورد پژوهش زن، (66/7درصد) متاهل، با (37/9درصد) تحصیلات دیپلم  و (57/5درصد) خانه دار بودند. میانگین نمره سواد سلامت الکترونیک پایین(6/62±2337) و میانگین توان خودمراقبتی بالا(26/00 ± 193/65)بود. ارتباط بین وضعیت سواد سلامت الکترونیک و توان خود مراقبتی در بیماران مبتلا به لوپوس اریتماتوز مستقیم و معنی دار بود و با افزایش یک واحد سواد سلامت الکترونیک ، 1/76 واحد توان خود مراقبتی این بیماران افزایش می یافت.(P<0�01، r=0322) نتیجه‌گیری: بین سواد سلامت الکترونیک و توان خود مراقبتی در بیماران مبتلا به لوپوس اریتماتوز ارتباط معنی دار مستقیم وجود دارد. از کاربرد های این پژوهش میتوان ارتقای خود مراقبتی بیماران ، پایه‌ای برای پژوهش‌های آینده و طراحی مداخلات اثربخش وتوسعه سیاست‌های سلامت را نام برد.پیشنهاد می شود در برنامه ریزی ها بر توسعه سواد سلامت بیماران تاکید شود تا بتوان رفتارهای خود مراقبتی را ارتقا داد و از این طریق در صرف  هزینه ها صرفه جویی کرد.   Introduction: Self-care ability is one of the most important factors in controlling chronic diseases, particularly in patients with systemic lupus erythematosus (SLE). Identifying the predictors of self-care is therefore a key priority for both clinical care and research in this population. It has become increasingly relevant given recent advances in science, technology, and access to health resources. This study aimed to investigate the relationship between e-health literacy and self-care ability in patients with systemic lupus erythematosus referred to rheumatology clinics of medical sciences hospitals in Tehran in 2025. Methods: This cross-sectional analytical study was conducted on patients with SLE referred to rheumatology clinics of medical sciences hospitals in Tehran. Using convenience sampling, 240 patients with a definitive diagnosis of SLE according to the American College of Rheumatology (ACR) classification criteria, confirmed by a specialist physician, were enrolled. Eligibility criteria also included access to the Internet and a smartphone, as well as willingness to participate and provision of informed consent. Data were collected using a demographic information questionnaire, an e-health literacy questionnaire, and a self-care ability questionnaire originally developed for patients with rheumatoid arthritis. The latter was used due to similarities between the two diseases in their autoimmune nature and prognosis, and the absence of a lupus-specific instrument. Data were analyzed using SPSS version 20 with descriptive and inferential statistical tests. Results: Most participants were female (75.4%), married (66.7%), had a high school diploma (37.9%), and were housewives (57.5%). The mean e-health literacy score was low (23.37±6.62), whereas the mean self-care ability score was high (193.65±26.00). A direct and significant relationship was found between e-health literacy and self-care ability in patients with SLE (r=0.322, P<0.001); for each one-unit increase in e-health literacy, self-care ability increased by 1.76 units. Conclusion: A direct, significant relationship exists between e-health literacy and self-care ability in patients with SLE. The findings of this study may help improve patient self-care, provide a foundation for future research, inform the design of effective interventions, and support the development of health policies. It is recommended that health planners place greater emphasis on improving patients' health literacy to promote self-care behaviors and reduce associated healthcare costs.   سواد سلامت الکترونیک, سواد سلامت, توان خود‌مراقبتی, لوپوس اریتماتوز Keywords: health literacy, e-health literacy, self-care ability, lupus erythematosus 0 0 http://ijrn.ir/browse.php?a_code=A-10-895-1&slc_lang=fa&sid=1 Sevda Ghasemi سودا قاسمی sevda.gh26@gmail.com 100319475328460013744 0009-0008-1290-234X No Master student of nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Abolfazl Rahgoi ابوالفضل ره گوی ab.rahgoi@uswr.ac.ir 100319475328460013745 100319475328460013745 No Instructor, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. مربی، گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Mohammadjavd Hoseinabadifarahani محمد جواد حسین آبادی فراهانی J.Hoseinabadi@gmail.com 100319475328460013746 100319475328460013746 Yes Assistant Professor, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. J.Hoseinabadi@gmail.com استادیار، گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران J.Hoseinabadi@gmail.com Mohsen Vahedi محسن واحدی Mohsen.vahedi@yahoo.com 100319475328460013747 100319475328460013747 No Assistant Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics and Epidemiology, Iranian Research Center on Aging, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. استادیار امار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران