Iranian Journal of Rehabilitation Research in Nursing

fa اثربخشی درمان فراشناختی بر ادراک بیماری و رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلابه سندرم روده تحریک‌پذیر The Effectiveness of Metacognitive Therapy on Disease Perception and Self-Care Behaviors of Patients with Irritable Bowel Syndrome روانشناسی در پرستاری توانبخشی Psychology in Rehabilitation Nursing پژوهشي Research مقدمه و هدف: داشتن ادراک درست از بیماری میتواند از طریق افزایش پیروی از دستورات مراقبتی، تطابق بیمار با بیماری‌اش و رفتارهای خودمراقبتی را تحت تأثیر قرار دهد. لذا هدف مطالعه حاضر تعیین اثربخشی درمان فراشناختی بر ادراک بیماری و رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلابه سندرم روده تحریک‌پذیر بود. روش‌ کار: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری بود. از جامعه آماری که شامل تمامی بیماران مبتلابه سندرم روده تحریک‌پذیر مراجعه‌کننده به مرکز تخصصی و فوق-تخصصی بیمارستان میلاد در شش ماه نخست سال 1400 بودند، تعداد 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه (15 نفر آزمایش و 15 نفر گروه گواه) قرار گرفتند. افراد گروه آزمایش در هشت جلسه 90 دقیقه‌ای درمان فراشناختی ولز و کولبیر (2012) شرکت کردند، اما گروه گواه درمان روتین دریافت کرد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامۀ ادراک بیماری بردبنت و همکاران (۲۰۰۶) و رفتارهای خودمراقبتی کوهن و همکاران (1991) بودند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 22 و آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر بین گروهی در سطح معنا‌داری 0/05=α تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که درمان فراشناخت در بهبود ادراک بیماری (0/01p<) و افزایش رفتارهای خودمراقبتی (0/01p<) بیماران مبتلابه سندرم روده تحریک‌پذیر مؤثر بود و این نتایج در دوره پیگیری نیز تداوم داشت (0/01p<). نتیجه‌گیری: نتایج نشاندهنده اثربخشی درمان فراشناختی بر بهبود ادراک بیماری و افزایش رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلابه سندرم روده تحریک‌پذیر و تداوم اثربخشی آن بود. بنابراین، درمانگران و متخصصان سلامت میتوانند از روش درمان فراشناختی در کنار سایر روشهای درمانی برای بهبود ویژگیهای مبتلایان به سندرم روده تحریک‌پذیر به ویژه بهبود ادراک بیماری و افزایش رفتارهای خودمراقبتی استفاده نمایند.   Introduction: Having the right perception of the disease can affect the patient's compliance with his or her illness and self-care behaviors by increasing compliance with care instructions. Therefore, the aim of this study was to determine the effectiveness of metacognitive therapy on disease perception and self-care behaviors of patients with irritable bowel syndrome. Methods: The present study was a quasi-experimental pretest-posttest and follow-up. From the statistical population that included all patients with irritable bowel syndrome who referred to the specialized and sub-specialized center of Milad Hospital (Tehran-Iran) between March to September 2021, 30 people were selected by purposive sampling method and randomly divided into two groups (15 experimental and 15 Control group) were included. The experimental group participated in eight 90-minute sessions of metacognitive therapy by Wells and Colbir (2012), but the control group received routine treatment. Data collection tools were Bradbent et al.'s (2006) Perception of Disease Questionnaire and Cohen et al.'s (1991) Self-Care Behaviors Questionnaire. Data were analyzed using SPSS software version 22 and analysis of variance with repeated measures between groups at the significance level of α = 0.05. Results: The results showed that metacognitive therapy was effective in improving disease perception (p <0.01) and increasing self-care behaviors (p <0.01) in patients with irritable bowel syndrome and these results continued in the follow-up period (p <0.01). Conclusion: The results were indicated on the effectiveness of metacognitive therapy on improving the illness perception and increasing the self-care behaviors of patients with irritable bowel syndrome and its continuity of effectiveness. Therefore, therapists and health professionals can use metacognitive therapy along with other treatments to improve the characteristics of patients with irritable bowel syndrome, especially to improve the perception of the illness and increasing the self-care behaviors.   درمان فراشناخت, ادراک بیماری, رفتارهای خودمراقبتی, سندرم روده تحریک‌پذیر. Metacognitive Therapy, Illness Perception, Self-Care Behaviors, Irritable Bowel Syndrome. 75 85 http://ijrn.ir/browse.php?a_code=A-10-588-1&slc_lang=fa&sid=1 esmat Ashkesh عصمت اشکش E.Ashkesh.95@gmail.com 10031947532846009134 10031947532846009134 No PhD Student in Health Psychology, Department of Psychology, UAE Branch, Islamic Azad University, Dubai, United Arab Emirates دانشجوی دکتری روانشناسی سلامت، گروه روانشناسی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی. Mohamad -Bagher hobbi محمدباقر حبی Sahobbi4@gmail.com 10031947532846009135 10031947532846009135 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Imam Hossein University, Tehran, Iran / Sahobbi4@gmail.com استادیار ،گروه روانشناسی، دانشگاه جامع امام حسین علیه‌السلام، تهران، ایران Sahobbi4@gmail.com maryam Mashayekh مریم مشابخ m.mashayekh@kiau.ac.ir 10031947532846009136 10031947532846009136 No Assistant Professor, Department of Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار، گروه روانشناسی، واحدکرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. hassan Ahadi حسن احدی Drhahadi5@gmail.com 10031947532846009137 10031947532846009137 No Professor, Department of Psychology, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran استاد، گروه روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران